De Hollandsche Molen 100 jaar (postzegelvel)

PostNL geeft op 15 mei 2023 het postzegelvel De Hollandsche Molen 100 jaar uit. De vereniging De Hollandsche Molen viert in 2023 haar 100-jarige bestaan door op allerlei manieren aandacht te vragen voor de betekenis van molens in ons land. Op de 10 postzegels zijn uiteenlopende typen molens uit heel Nederland afgebeeld, met aandacht voor constructie en techniek. Op de postzegels staat de waardeaanduiding 1 voor post tot en met 20 gram met een bestemming binnen Nederland. Het ontwerp van de postzegels is gemaakt door grafisch ontwerper Bart de Haas uit Den Haag. De prijs voor een vel met 10 postzegels is € 10,10.

Op 15 mei 1923 werd in Amsterdam ‘De Hollandsche Molen, vereniging tot behoud van molens in Nederland’ opgericht. Aanvankelijk richtte de vereniging zich op het behoud van molens in hun economische functie. Na de Tweede Wereldoorlog was de rol van de molen als productiemiddel uitgespeeld en verschoof de aandacht naar de landschappelijke en historische waarde. Door de inspanningen van De Hollandsche Molen zijn honderden molens bewaard gebleven en in veel gevallen ook weer in beweging gezet. De vereniging adviseert molenbezitters, waakt over een goede inrichting van de molenomgeving, brengt de molen en het molenbehoud onder de aandacht van de samenleving, stimuleert het molenaarschap en bemiddelt bij financiële steun voor restauratie en onderhoud.

In de 19e eeuw waren er in Nederland nog zo'n 10.000 molens in bedrijf. Daarvan zijn er nu 1200 over, waaronder poldermolens die overtollig water kunnen afvoeren en industriemolens die bijvoorbeeld graan tot meel kunnen malen, hout in planken zagen of olie uit zaden persen. Op de postzegels De Hollandsche Molen 100 jaar zijn exemplaren van de volgende typen molens afgebeeld: achtkante binnenkruiers, achtkante stellingmolens, paltrokmolens, watergedreven molens (onderslag en midden‑/bovenslag), standerdmolens, wipmolens, ronde stenen grondzeilers, ronde stenen beltmolens en ronde stenen stellingmolens.

De namen van de 10 molens op het postzegelvel zijn:

• De Sluismolen uit 1575 (Alkmaar-Koedijk, Noord-Holland)
• De Wetsinger uit 1872 (Wetsinge, Groningen)
• De Held Jozua uit 1719 (Zaandam, Noord-Holland)
• De Noordmolen uit 1347 (Ambt Delden, Overijssel)
• De Lelie uit 1836 (Puttershoek, Zuid-Holland)
• Tot Voordeel en Genoegen uit 1798 (Alphen aan de Maas, Gelderland)
• De Middelmolen uit 1655 (Molenaarsgraaf, Zuid-Holland)
• Coppensmolen uit 1883 (Zeeland, Noord-Brabant)
• De Hoop uit 1808 (Wolphaartsdijk, Zeeland)
• Bovenste Plasmolen uit 1725 (Plasmolen, Limburg)

Op de postzegels De Hollandsche Molen 100 jaar staan uitsneden van foto’s van 10 bijzondere molenonderdelen. Het betreft 5 onderdelen van het binnenwerk (binnenkruirad, kantstenen, spoorwiel met rondsel, sleepluiwerk en koppel molenstenen) en 5 onderdelen aan de buitenkant (zelfzwichting, buitenkruirad, trap en staart, scheprad en waterrad). Op de tab naast elke postzegel is de molen in zijn geheel afgebeeld, met een kleurverloop links van blauw naar groen en rechts van blauwgroen naar grijsgroen. Een soortgelijk kleurverloop is op de bovenste en onderste velrand zichtbaar. Op de postzegels is over elke detailfoto een geometrisch kader geplaatst dat verwijst naar de vorm van de desbetreffende molen (achthoekig, rechthoekig of rond). Elke postzegelfoto kreeg een kleurlaag met een relatie met de functie van de molen, bijvoorbeeld geel voor een korenmolen en blauw voor een watermolen. Het fotogedeelte buiten het kader is vervaagd zodat het molenonderdeel binnen het kader extra opvalt. Op elke postzegel staat de naam en de functie van de molen, het bouwjaar en de naam van het molenonderdeel. Op de tabs is vermeld welk type molen het betreft en in welke provincie die staat.

Ontwerper Bart de Haas (1966, Den Haag) studeerde grafische en typografische vormgeving aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag. Na een paar jaar te hebben gewerkt bij verschillende ontwerpbureaus, vestigde hij zich in 1993 als zelfstandig grafisch en typografisch ontwerper. Hij heeft een sterke voorkeur voor boekvormgeving, maar ontwierp in het verleden ook affiches, tijdschriften, websites en visuele identiteiten. Bart de Haas ontwierp onder meer boeken voor Huis Marseille in Amsterdam, het Legermuseum Delft, nai010 uitgevers, uitgeverij Brill, de Buitenkant, Clio, SUN, THOTH, Vantilt, W-Books en Waanders. Voor PostNL maakte hij eerder de postzegelseries Onderwaterwereld (2021-2023) en Oersoorten (2021-2023) en de postzegels PostEurop – Vrede (2023), Snaarinstrumenten (2022), Nederlandse kastelen (2017), Appel- en perenrassen in Nederland (2016), Nationale muziekinstrumenten (2014) en Lang leve het bos! (2010).