Typisch Nederlands – katten (postzegelvel)

PostNL brengt op 12 augustus 2024 het postzegelvel Typisch Nederlands – katten uit. De uitgifte is de 5e en laatste van dit jaar in de serie Typisch Nederlands. De meerjarige serie ging in 2020 van start en is in 2024 gewijd aan de dieren die we het best kennen en die het dichtst bij ons staan. Op de 6 gelijke postzegels staat de waardeaanduiding 1 voor post tot en met 20 gram met een bestemming binnen Nederland. De prijs voor een vel met 6 postzegels is € 6,84. 

Het ontwerp van Typisch Nederlands – katten is gemaakt door senior grafisch ontwerper Adam Lane, executive creative director Edwin van Praet en concept director Huub van Veenhuijzen van Total Design uit Amsterdam. Met behulp van kunstmatige intelligentie ontstond een ontwerp met beeldjes in de vorm van Delfts blauw aardewerk. 

In de serie Typisch Nederlands verschenen eerder dit jaar 4 postzegelvellen met afbeeldingen van achtereenvolgens koeien, honden, paarden en zangvogels.

Katten

De huiskat (Felis silvestris catus) stamt af van de Afrikaanse wilde kat (Felis silvestris). De kat is een van de oudste huisdieren van de mens. De mens haalde naar schatting zo’n 9.000 tot 10.000 jaar geleden katten voor het eerst in huis, als muizenbestrijder en gezelschapsdier. Volgens onderzoek uit 2022 zijn er in Nederland rond de 3 miljoen huiskatten en bezit 23 procent van alle huishoudens 1 of meer katten. Naast die 3 miljoen huiskatten zijn er ongeveer een half miljoen zwerfkatten in de steden. Ook in het buitengebied verblijven grote aantallen verwilderde katten. De omvang van die laatste groep is onzeker, de schattingen lopen uiteen van 135.000 tot 1,2 miljoen. Zelfs bij de meest conservatieve raming is de kat het meest voorkomende roofdier in Nederland. Jaarlijks doden katten in ons land minstens 18 miljoen vogels. Een veel gehanteerde indeling van katten is aan de hand van kleur (van wit en zwart tot bruin en zandkleurig) en van vachtpatronen (van effen en wit met kleurenvlekken tot cypers, schildpad- en lapjespatronen). Van de miljoenen katten in Nederland behoort slechts een klein percentage tot de ongeveer 60 verschillende kattenrassen die wereldwijd zijn erkend. 

Delfts blauw

De ontstaansgeschiedenis van Delfts aardewerk is nauw verbonden met oosters porselein. Delft was een van de vestigingsplaatsen van de VOC, met pakhuizen waar ook grote voorraden van dit porselein lagen opgeslagen. Delftse plateelbakkers ontwikkelden zelf een keramisch product dat in vorm, glans en decoratie met het oosters porselein te vergelijken was. Het Delfts blauw werd in korte tijd zeer populair en beleefde een bloeiperiode in de periode 1650-1750 met een 100-tal aardewerkfabrieken. Tegenwoordig zijn er nog maar een paar fabrieken die op de klassieke manier Delfts blauw produceren, waaronder De Porceleyne Fles en Heinen Delfts Blauw. Het traditionele schilderwerk is te herkennen aan het merkteken aan de onderkant van het product.

Artificial intelligence

AI heeft betrekking op lerende computersystemen. Deze AI-systemen zijn in staat op basis van grote hoeveelheden data en algoritmes extrapolaties te maken, beslissingen te nemen, keuzes te maken en interpretaties te bedenken. De ontwikkelingen op het gebied van kunstmatige intelligentie gaan snel en de toepassingen vinden we overal terug: van gezichtsherkenning op smartphones tot zelfrijdende auto’s en van slimme thermostaten tot deep fakes (digitaal gemanipuleerd beeld, geluid en tekst). Een aparte discipline binnen AI is generatieve kunst (generative art), waarbij het computeralgoritme een origineel kunstwerk of ontwerp maakt. 

Op de postzegels van het postzegelvel Typisch Nederlands – katten zijn 2 cyperse huiskatten geportretteerd, een kleine en een grote die er vlak achter zit. Het portret heeft de gedaante van een beeldje van glanzend Delfts blauw aardewerk. De afbeelding van de 2 katten is gemaakt met behulp van het AI-programma Midjourney dat afbeeldingen creëert op basis van tekstbeschrijvingen. Onderaan elke postzegel staan de sorteerhaak, het jaartal 2024, de landsaanduiding Nederland en de waardeaanduiding 1. Bovenaan iedere postzegel staat het beeldmerk van de serie Typisch Nederlands, met links en rechts een gevouwen Nederlandse wimpel. Op de velrand links wordt een andere uitsnede van het postzegelbeeld op groter formaat herhaald. Bovenaan de velrand is opnieuw het logo van Typisch Nederlands afgebeeld, met rechts ervan een korte toelichting op de relatie tussen mens en kat in Nederland.

Het ontwerp van Typisch Nederlands – katten werd gemaakt door Total Design. Dit ontwerpbureau uit Amsterdam is sinds 2020 verantwoordelijk voor de serie Typisch Nederlands. Voor de serie van 2024 vroeg PostNL aan Total Design het thema Delfts blauw uit te werken door fotografie en illustraties te combineren. Op de postzegels kwam inderdaad Delfts blauw terecht, maar met een eigentijdse twist.