Typisch Nederlands – zangvogels (postzegelvel)

PostNL brengt op 13 mei 2024 het postzegelvel Typisch Nederlands – zangvogels uit. De uitgifte is de 4e van dit jaar in de serie Typisch Nederlands. De meerjarige serie ging in 2020 van start en is in 2024 gewijd aan de dieren die we het best kennen en die het dichtst bij ons staan. Op de 6 gelijke postzegels staat de waardeaanduiding 1 voor post tot en met 20 gram met een bestemming binnen Nederland. De prijs voor een vel met 6 postzegels is € 6,54.

Het ontwerp van Typisch Nederlands – zangvogels is gemaakt door senior grafisch ontwerper Adam Lane, executive creative director Edwin van Praet en concept director Huub van Veenhuijzen van Total Design uit Amsterdam. Met behulp van kunstmatige intelligentie ontstond een ontwerp met beeldjes in de vorm van Delfts blauw aardewerk.

In de serie Typisch Nederlands verschenen op 2 januari, 12 februari en 25 maart postzegelvellen over respectievelijk koeien, honden en paarden. Op 12 augustus a.s. volgt de laatste uitgifte, met katten als onderwerp.

Zangvogels

Van alle vogelsoorten in de wereld behoort 60 procent tot de zangvogels. Zangvogels gebruiken voor hun zang geen stembanden zoals de mens, maar een speciaal orgaan (syrinx) aan het eind van hun luchtpijp. Vogelkenners maken onderscheid tussen roep (kortere geluiden om bijvoorbeeld alarm te slaan of contact te zoeken) en zang (om een territorium te verdedigen en om potentiële partners te lokken). Vogels produceren hun zang door zowel kraakbeen als membranen te laten trillen. De aansturing gebeurt door zeer snelle spieren. Ook de snavel speelt een rol. De zang van iedere vogelsoort is uniek waardoor soortgenoten elkaar kunnen herkennen. Vogelliefhebbers delen vogelzang in aan de hand van determineer- of zangsleutels, zoals roffelzang, motiefzang, strofenzang en continuzang.

De huismus is nog steeds de meest voorkomende vogel in Nederland, hoewel de aantallen de afgelopen 50 jaar zijn gehalveerd. Sovon Vogelonderzoek en Vogelbescherming Nederland hebben daarom 2024 uitgeroepen tot het Jaar van de Huismus. In 2009 hield het radioprogramma Vroege Vogels een verkiezing voor de mooist zingende vogel in Nederland. De merel eindigde bovenaan, gevolgd door nachtegaal en zanglijster. De andere zangvogels uit de top 10 waren achtereenvolgens roodborst, winterkoning, tuinfluiter, bosuil, veldleeuwerik, koolmees en putter. De op het postzegelvel Typisch Nederlands – zangvogels afgebeelde huismus stond op plek 27.

Delfts blauw

De ontstaansgeschiedenis van Delfts aardewerk is nauw verbonden met oosters porselein. Delft was een van de vestigingsplaatsen van de VOC, met pakhuizen waar ook grote voorraden van dit porselein lagen opgeslagen. Delftse plateelbakkers ontwikkelden zelf een keramisch product dat in vorm, glans en decoratie met het oosters porselein te vergelijken was. Het Delfts blauw werd in korte tijd zeer populair en beleefde een bloeiperiode in de periode 1650-1750 met een 100-tal aardewerkfabrieken. Tegenwoordig zijn er nog maar een paar fabrieken die op de klassieke manier Delfts blauw produceren, waaronder De Porceleyne Fles en Heinen Delfts Blauw. Het traditionele schilderwerk is te herkennen aan het merkteken aan de onderkant van het product.

Artificial intelligence

AI heeft betrekking op lerende computersystemen. Deze AI-systemen zijn in staat op basis van grote hoeveelheden data en algoritmes extrapolaties te maken, beslissingen te nemen, keuzes te maken en interpretaties te bedenken. De ontwikkelingen op het gebied van kunstmatige intelligentie gaan snel en de toepassingen vinden we overal terug: van gezichtsherkenning op smartphones tot zelfrijdende auto’s en van slimme thermostaten tot deep fakes (digitaal gemanipuleerd beeld, geluid en tekst). Een aparte discipline binnen AI is generatieve kunst (generative art), waarbij het computeralgoritme een origineel kunstwerk of ontwerp maakt.

Op de postzegels van het postzegelvel Typisch Nederlands – zangvogels zijn 2 huismussen vlak bij elkaar geportretteerd, met de ene mus schuin achter de andere. Het portret heeft de gedaante van een beeldje van glanzend Delfts blauw aardewerk. De afbeelding van de 2 zangvogels is gemaakt met behulp van het AI-programma Midjourney dat afbeeldingen creëert op basis van tekstbeschrijvingen. Onderaan elke postzegel staan de sorteerhaak, het jaartal 2024, de landsaanduiding Nederland en de waardeaanduiding 1. Bovenaan iedere postzegel staat het beeldmerk van de serie Typisch Nederlands, met links en rechts een gevouwen Nederlandse wimpel. Op de velrand links wordt een andere uitsnede van het postzegelbeeld op groter formaat herhaald. Bovenaan de velrand is opnieuw het logo van Typisch Nederlands afgebeeld, met rechts ervan een korte toelichting op de relatie tussen mens en zangvogels in Nederland.

Het ontwerp van Typisch Nederlands – koeien werd gemaakt door Total Design. Dit ontwerpbureau uit Amsterdam is sinds 2020 verantwoordelijk voor de serie Typisch Nederlands. Voor de serie van 2024 vroeg PostNL aan Total Design het thema Delfts blauw uit te werken door fotografie en illustraties te combineren. Op de postzegels kwam inderdaad Delfts blauw terecht, maar met een eigentijdse twist.

Adam Lane (Hemel Hempstead, Verenigd Koninkrijk, 1994) studeerde graphic design aan Southampton Solent University (Verenigd Koninkrijk), waar hij in 2016 met first class honours afstudeerde. Daarna vertrok hij naar Amsterdam om bij Total Design te werken, achtereenvolgens als stagiair, junior grafisch ontwerper en senior grafisch ontwerper. Lane maakt deel uit van het Branding Team bij Total Design. In 2023 was hij samen met Edwin van Praet verantwoordelijk voor het ontwerp van de serie Typisch Nederlands over de bezienswaardigheden van ons land.

Edwin van Praet (Breda, 1971) studeerde grafisch en typografisch ontwerpen aan de Akademie voor Kunst en Vormgeving St. Joost in Breda. Na zijn afstuderen werkte hij 7 jaar als grafisch ontwerper voor Tel Design in Den Haag. In 2003 trad hij in dienst bij Total Identity/Total Design, eerst als senior designer en inmiddels als executive creative director. Van Praet maakt deel uit van het Branding Team bij Total Design. Voor zijn werken heeft hij vele prijzen gewonnen, in zowel nationale als internationale ontwerpcompetities. Eerder ontwierp Van Praet voor PostNL de postzegels 100 jaar luchtvaart (2019) en de postzegels uit de serie Typisch Nederlands over Nederlandse gerechten (2020), de woningtypen en gevels die kenmerkend voor ons land zijn (2021), typisch Nederlandse sporten (2022) en bezienswaardigheden in ons land (2023).

Huub van Veenhuijzen (Amsterdam, 1985) studeerde grafisch ontwerpen aan het Mediacollege Amsterdam en ontwerp en advertising aan de Willem de Kooning Academie in Rotterdam. Hij werkte bij verschillende bureaus in creatieve functies en was lange tijd actief als freelancer op het gebied van onder meer copywriting, conceptontwikkeling en digitale toepassingen. In 2023 trad hij in dienst bij Total Design als concept director (copy).

Over het bureau

Total Design is niet alleen een naam, het beschrijft ook wat het bureau doet. De naam Total Design staat voor een integrale aanpak, die voor ieder project tot resultaatgerichte, verrassende en iconische oplossingen leidt. Total Design doet dat al sinds 1963, als een uniek creatief collectief. Met jong en ervaren talent uit verschillende disciplines. Strategen werken samen met developers en branding experts met storytellers, in een open playground, om gezamenlijk de doelstellingen van klanten te realiseren.