Postzegelvel Posttreinen (postzegelvel)

Op 16 mei 2022 geeft PostNL het postzegelvel Posttreinen uit omdat 25 jaar geleden op deze dag de laatste posttrein door Nederland reed. Alle posttreinen op de postzegels zijn dit jaar van 17 mei t/m 27 november te zien op de tentoonstelling Expeditie Posttrein in het Spoorwegmuseum in Utrecht. De tentoonstelling geeft met een aantal bijzondere collectiestukken een overzicht van het postvervoer per trein vanaf halverwege de 19e eeuw tot 1997, het jaar van de laatste posttreinrit in ons land.

Postzegelvel Posttreinen bestellen (5 postzegels)

• Gegomde postzegel
• Unieke uitgifte
• Interessant voor trein thema verzamelaars

Onderwerp

Op 16 mei 1997 legde de posttrein in Nederland zijn laatste traject af, exact 25 jaar geleden. Daarmee kwam een einde aan de belangrijke rol die het spoor jarenlang in het postvervoer speelde. In de beginjaren ging de post mee met reizigerstreinen. Later werden er speciale posttreinen gebouwd. Deze reden vanaf de jaren 1930 ook vaak ’s nachts tussen de verschillende postexpeditie- en sorteercentra in ons land.

Op de postzegels van de uitgifte Posttreinen staan 5 bijzondere Nederlandse posttreinen afgebeeld. De diligence HIJSM 4 (gewicht 3,2 ton, topsnelheid 45 km/u) is een replica uit 1938 van het origineel uit 1839 – de tijd waarin post nog met reizigerstreinen werd meegestuurd. Dit rijtuig eerste klasse hoorde bij De Arend, de eerste stoomlocomotief van ons land. De NS PEC 8502 (gewicht 38 ton, topsnelheid 125 km/u) dateert uit 1938 en kreeg als bijnaam de ‘deukneus’. De naam verwijst naar de hap uit de neus, nodig om het rijtuig te kunnen koppelen aan zowel elektrische als dieselelektrische locomotieven. Het postrijtuig NS P 7920 (gewicht 43 ton, topsnelheid 140 km/u) ging in 1952 het spoor op, voorzien van loketkasten, storttafels, bundelkasten en postzakrekken. De rijtuigen van de NS mP 3031 (gewicht 52 ton, topsnelheid 140 km/u) uit 1966 waren voorzien van 3 grote schuifdeuren aan weerszijden om snel rolcontainers met postzakken te kunnen laden en lossen. Op de laatste postzegel staat de Hbbkkss 043-5 (gewicht 16,5 ton, topsnelheid 120 km/u) die vanaf 1978 in gebruik was. Deze postwagens, tussen de gewone dienstregeling door werden ingezet, konden sneller rijden dan de 100 km/u die overdag gebruikelijk was.

Hoewel de laatste posttrein 25 jaar geleden reed, is vervoer over het spoor niet helemaal uitgesloten. Zo verstuurt PostNL sinds februari 2022 wekelijks een trailer met post en pakketten over het spoor op het traject Coevorden-Oslo. Dit internationaal transport besteedt PostNL uit aan een langeafstandsvervoerder. Deze transporteur stuurt een vrachtwagen met trailer naar het sorteercentrum voor internationale post en pakketten in Den Haag. De vrachtwagen gaat met de trailer vol post en pakketten voor Noorwegen naar het treinstation Coevorden. Daar gaat de trailer op de trein naar Oslo. In Oslo wordt de trailer van de trein afgehaald en afgeleverd bij Noorse Post. PostNL wil hiermee onderzoeken of dit alternatieve vervoer kan bijdragen aan de duurzaamheidsdoelstellingen. Volgens de eerste berekeningen zou de inzet van de trein op dit traject moeten leiden tot een daling van 30 ton CO² uitstoot per jaar.

Bronnen: nmld.nl, postnl.nl, spoorwegmuseum.nl

Onderwerp

Op 16 mei 1997 legde de posttrein in Nederland zijn laatste traject af, exact 25 jaar geleden. Daarmee kwam een einde aan de belangrijke rol die het spoor jarenlang in het postvervoer speelde. In de beginjaren ging de post mee met reizigerstreinen. Later werden er speciale posttreinen gebouwd. Deze reden vanaf de jaren 1930 ook vaak ’s nachts tussen de verschillende postexpeditie- en sorteercentra in ons land.

Op de postzegels van de uitgifte Posttreinen staan 5 bijzondere Nederlandse posttreinen afgebeeld. De diligence HIJSM 4 (gewicht 3,2 ton, topsnelheid 45 km/u) is een replica uit 1938 van het origineel uit 1839 – de tijd waarin post nog met reizigerstreinen werd meegestuurd. Dit rijtuig eerste klasse hoorde bij De Arend, de eerste stoomlocomotief van ons land. De NS PEC 8502 (gewicht 38 ton, topsnelheid 125 km/u) dateert uit 1938 en kreeg als bijnaam de ‘deukneus’. De naam verwijst naar de hap uit de neus, nodig om het rijtuig te kunnen koppelen aan zowel elektrische als dieselelektrische locomotieven. Het postrijtuig NS P 7920 (gewicht 43 ton, topsnelheid 140 km/u) ging in 1952 het spoor op, voorzien van loketkasten, storttafels, bundelkasten en postzakrekken. De rijtuigen van de NS mP 3031 (gewicht 52 ton, topsnelheid 140 km/u) uit 1966 waren voorzien van 3 grote schuifdeuren aan weerszijden om snel rolcontainers met postzakken te kunnen laden en lossen. Op de laatste postzegel staat de Hbbkkss 043-5 (gewicht 16,5 ton, topsnelheid 120 km/u) die vanaf 1978 in gebruik was. Deze postwagens, d tussen de gewone dienstregeling door werden ingezet, konden sneller rijden dan de 100 km/u die overdag gebruikelijk was.

Hoewel de laatste posttrein 25 jaar geleden reed, is vervoer over het spoor niet helemaal uitgesloten. Zo verstuurt PostNL sinds februari 2022 wekelijks een trailer met post en pakketten over het spoor op het traject Coevorden-Oslo. Dit internationaal transport besteedt PostNL uit aan een langeafstandsvervoerder. Deze transporteur stuurt een vrachtwagen met trailer naar het sorteercentrum voor internationale post en pakketten in Den Haag. De vrachtwagen gaat met de trailer vol post en pakketten voor Noorwegen naar het treinstation Coevorden. Daar gaat de trailer op de trein naar Oslo. In Oslo wordt de trailer van de trein afgehaald en afgeleverd bij Noorse Post. PostNL wil hiermee onderzoeken of dit alternatieve vervoer kan bijdragen aan de duurzaamheidsdoelstellingen. Volgens de eerste berekeningen zou de inzet van de trein op dit traject moeten leiden tot een daling van 30 ton CO² uitstoot per jaar.

Bronnen: nmld.nl, postnl.nl, spoorwegmuseum.nl

Ontwerp

Het postzegelvel Posttreinen telt 5 persoonlijke postzegels in 5 verschillende ontwerpen. Op elke postzegel staat een uitsnede van een foto van een trein die voor het vervoer van post is gebruikt. De oudste trein dateert uit 1839 en de jongste uit 1978. Elke postzegel heeft een eigen achtergrondkleur met kleurverloop. De kleuren lopen onder de postzegels door op de velrand. Op de postzegels staan rechtsboven de typenummers van de treinen. Op het bovenste deel van de velrand is een collage van poststukken afgebeeld in een rechthoekig kader. Linksboven op de velrand staat de titel, rechtsboven het logo van PostNL en linksonder dat van het Spoorwegmuseum in Utrecht. De bovenrand van het beeldvlak op de postzegels is van een getekende perforatierand voorzien. Datzelfde geldt voor 3 van de 4 randen van de grote rechthoek op de velrand.

Ontwerper

Het ontwerp van de postzegels Posttreinen is gemaakt door Karen Polder, grafisch ontwerper uit Den Haag. Zij ontwierp voor PostNL eerder onder meer de PostEurop-postzegels van 2018 en 2021, over Nederlandse bruggen en Bedreigde bijen. Voor de uitgifte Posttreinen maakte Polder voor het eerst een ontwerp voor persoonlijke postzegels. “Dat is toch net anders, omdat de typografie op het postzegelkader een gegeven is. Hetzelfde geldt voor het beeldmateriaal dat ik van het Spoorwegmuseum in Utrecht kreeg. Ik heb met hen overlegd of ik de treinen zelf mocht fotograferen. Maar niet alle posttreinen die op de postzegels moesten komen, waren op dat moment in het museum aanwezig. Overigens werd ik gelukkig van het beeldmateriaal waarmee ik kon werken. Dat was afkomstig van enthousiaste treinliefhebbers die de foto’s hebben gemaakt op een moment dat de treinen buiten stonden. Bij daglicht en vaak zo vrijstaand mogelijk. Van elke posttrein kreeg ik meerdere foto’s.”

Postzegelformaat (bxh)          30 x 40 mm

Velformaat (bxh)                      170 x 122 mm

Drukkleuren                               cyaan, magenta, geel en zwart

Papier                                         normaal met fosforopdruk

Gomming                                   gegomd

Druktechniek                             offset

Oplage                                        5.000 vellen

Verschijningsvorm                   vel van 5 postzegels in 5 verschillende ontwerpen

Ontwerp                                     Karen Polder, Den Haag

Drukkerij                                    Koninklijke Joh. Enschedé B.V., Haarlem

Artikelnummer                          820049