Dag van de Postzegel 2025 (postzegelvel)

De Dag van de Postzegel is een jaarlijks terugkerend internationaal evenement. In de meeste landen wordt de dag gevierd op de eerste zondag na 9 oktober: de oprichtingsdatum van de Universal Postal Union (UPU). De UPU, ook wel bekend als de Wereldpostunie, stelt de regels vast voor het internationale postverkeer tussen de lidstaten. PostNL besteedt op 13 oktober 2025 aandacht aan de Dag van de Postzegel met de uitgifte van het postzegelvel Dag van de Postzegel 2025. Op de postzegels staat de waardeaanduiding 1 voor post tot en met 20 gram met een bestemming binnen Nederland. Het ontwerp van het postzegelvel is gemaakt door grafisch ontwerper Sandra Smulders uit Gouda, met de Tooropzegels uit 1923 als inspiratiebron.

Sinds 2009 geeft PostNL elk jaar een postzegelvel voor de Dag van de Postzegel uit, waarvan het ontwerp geïnspireerd is op markante Nederlandse postzegels uit het verleden. Voor de uitgifte in 2025 viel de keuze op de Tooropzegels uit 1923. Kunstenaar Jan Toorop ontwierp deze weldadigheidspostzegels met een toeslag die ten goede zou komen aan nationale organisaties met een ‘menschlievend’ doel . Voor de uitgifte Dag van de Postzegel 2025 maakte grafisch ontwerper Sandra Smulders een eigentijds ontwerp op basis van deze meer dan 100 jaar oude frankeerzegels.

De Tooropzegels uit 1923 waren weldadigheidszegels, met een toeslag van 5 cent. De opbrengst kwam ten goede aan ‘nationale vereenigingen welke een menschlievend doel nastreven’. Er werden 2 postzegels uitgegeven, de eerste in violetblauw met het enkelvoudig drukwerktarief van 2 cent en de tweede in oranjerood met het enkelvoudig brieftarief van 10 cent. De postzegels waren vanaf 15 december 1923 verkrijgbaar. Na 31 december 1935 mochten ze niet meer worden gebruikt. Op de 2 postzegels beeldde kunstenaar Jan Toorop (1858-1928) mensen af in situaties van geven en ontvangen. Op de Tooropzegel van 2 cent staat een man die voedsel geeft aan een vrouw en een kind met ontvangende handen. De planten rondom de gever symboliseren rijkdom en overdaad, de kale stengels achter de ontvangers verbeelden honger en armoede. Op de Tooropzegel van 10 cent staat een vrouw die een gift aan een andere vrouw overhandigt, terwijl zij haar andere hand zegenend omhoog houdt. Het lijnenspel in de achtergrond stelt ook op deze postzegel het verschil tussen rijkdom en armoede voor. De typografie op de postzegels is van de hand van ontwerper André van der Vossen, die van 1917 tot 1933 werkte bij drukker Joh. Enschedé en Zonen in Haarlem.

De Tooropzegels kwamen in 1923 snel tot stand. Toorop kreeg eind oktober informeel de opdracht, diende zijn ontwerp op 7 november in en op 5 december leverde Joh. Enschedé en Zonen de postzegelvellen af. De formele toestemming liep achter de feiten aan. Zo kreeg Toorop pas officieel opdracht toen zijn ontwerp al gereed was en werd het benodigde Koninklijk Besluit pas ondertekend nadat het publiek de postzegels al kon kopen. Op het moment van uitgifte was nog niet bekend naar welke goede doelen het geld zou gaan. De opbrengst van 20.342,95 gulden werd in september 1924 verdeeld tussen De Nederlandsche Bond tot Kinderbescherming, de Nederlandsche Centrale Vereeniging tot Bestrijding der Tuberculose, het Centraal Comité tot Steun aan Nederlanders in het Buitenland, het Genootschap tot Zedelijke Verbetering van Gevangenen, de R.K. Reclasseeringsvereeniging en de Nederlandse Kunstenaarsbond.

Bron: Gert Holstege (Handboek Nederlandse Postwaarden), Bate Hylkema (Postzegelblog, 28 juni 2020), Nationaal Archief (postzegelontwerpen.nl)

Op de postzegels Dag van de Postzegel 2025 heeft grafisch ontwerper Sandra Smulders verschillende elementen uit de oorspronkelijke Tooropzegels uit 1923 opnieuw vormgegeven en gerangschikt in een eigentijds ontwerp. De handen uit de Tooropzegel van 2 cent lopen in een patroon van links naar rechts over de postzegels en het vel heen. Op het postzegelontwerp in blauw gaat achter dit patroon de man uit de Tooropzegel van 2 cent schuil, op het postzegelontwerp in oranje is het de rechtervrouw uit de Tooropzegel van 10 cent. Bij de gevende man zijn vruchtdragende gewassen gestileerd weergegeven, bij de ontvangende vrouw de kale planten. Het stippenpatroon links van de man en rechts van de vrouw is ontleend aan een soortgelijk stramien achter de waardeaanduiding op de Tooropzegel van 2 cent. De kleuren blauw en oranje zijn afgeleid van de oorspronkelijke kleuren violetblauw en oranjerood van de Tooropzegels. 

Sandra Smulders (Den Haag, 1974) studeerde van 1991 tot 1995 reclame- en presentatievormgeving aan Nimeto Utrecht, met een specialisatie in grafisch ontwerpen. Smulders heeft zich gespecialiseerd in het ontwerp van logo's en huisstijlen en de doorontwikkeling van de bijbehorende communicatiemiddelen.
Voor PostNL ontwierp Smulders eerder de postzegelvellen Postcrossing en Nederlandse stationsgebouwen (2025), André van Duin 60 jaar publiekslieveling en De vormentaal van de natuur (2024), de NL crypto stamp Gold Edition, de NL crypto stamp 2 – leeuw en de Luxemburgse en Oostenrijkse varianten ervan (2023), de postzegels voor Werelddierendag (2022) en voor de Dag van de Postzegel (2020-2024), de postzegelseries Terug naar de 20e eeuw en Treinen & Trajecten (2019), de Kinderpostzegels 2018 en de postzegelseries 50 jaar Fabeltjeskrant en Fokke & Sukke 25 jaar (2018).