Postzegel met Goud – Delfts Blauw

PostNL geeft op 28 september 2026 de postzegel met goud Delfts Blauw uit. Deze postzegel met 24-karaats goud toont een deel van een illustratie op een schaal uit de collectie van Royal Delft.

Delfts blauw is een type aardewerk met blauwe decoraties dat sinds de 17de eeuw in Delft wordt gemaakt. Het is bij veel liefhebbers over de hele wereld bekend en Delfts blauwe tegels, sierborden, servies, apothekersflessen en vazen worden tentoongesteld in vele musea. Het ontstaan van Delfts blauw is te danken aan ondernemende pottenbakkers die een gat in de markt zagen ontstaan.

In de 17de eeuw was Chinees blauw-wit porselein enorm populair in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, zoals Nederland toen heette. De welvaart van de Nederlandse ‘Gouden Eeuw’ zorgde voor een grote vraag naar luxe huishoudelijke objecten, zoals Chinees porselein. De Vereenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) vervoerde dan ook flinke hoeveelheden van dit porselein naar de Republiek. Vooral porselein uit de Chinese Ming-dynastie (1368-1644) was populair bij rijke burgers. Rond het midden van de 17de eeuw ontstonden er echter problemen met de aanvoer als gevolg van politieke chaos in China en de val van de Ming-dynastie. Door burgeroorlogen en economische malaise stokte de productie en export van porselein, maar de vraag in de Republiek bleef onverminderd hoog.

Pottenbakkers in Delft zagen hierin een commerciële kans. De Delftse pottenbakkers konden weliswaar geen echt porselein maken, maar wel iets dat er sterk op leek: zij maakten verfijnd aardewerk dat werd afgewerkt met een laagje tin-glazuur, dat zorgde voor de glans die het wit leek op te lichten. De blauwe decoraties werden geschilderd met kobalt-oxide. Omdat de markt daarom vroeg, lieten ze zich daarbij inspireren door de voorbeelden uit China. Ze gebruikten dus veel Chinese motieven en onderwerpen, zoals landschappen en bloemranken. Toen later weer veel Chinees en ook Japans porselein beschikbaar kwam, bleef Delfts blauw populair. Het had inmiddels een eigen stijl en identiteit ontwikkeld, waarbij ook typisch Nederlandse onderwerpen werden afgebeeld, zoals schepen en zeegezichten, molens en Bijbelse scènes.

In de bloeitijd, die duurde tot halverwege de 18de eeuw, waren er tientallen aardewerkfabrieken in Delft. Een van de laatst overgebleven producenten van Delfts blauw aardewerk is Royal Delft, opgericht als de Porceleyne Fles in 1653. Hier worden met veel vakmanschap en precisie nog steeds keramische meesterwerken geproduceerd.

De postzegel met goud Delfts Blauw volgt op de Delfts Blauw Keramiekpostzegel, die werd uitgegeven op 7 september 2026 naar een ontwerp van Royal Delft.

De postzegel is ontworpen door Frank Janse. ‘Ik ben in de werkplaats van Royal Delft op bezoek geweest om mij te verdiepen in de kenmerken van hun ontwerpen. Het was heel leuk en inspirerend om hun producten met eigen ogen te bekijken. Hun decoraties moeten voldoen aan allerlei regels over compositie, kleurgebruik en kleurverloop. Ook online hebben ze veel beeldmateriaal. Ik heb lang gezocht naar een passend beeld voor zo’n klein verticaal vlak. Zo heb ik mij onder meer afgevraagd of het beeld moest lijken op de keramiekpostzegel of juist niet. Ik heb ook gekeken naar relatief moderne decoraties op tegels en dergelijke, zoals molens, maar dat werd te clichématig en uiteindelijk heb ik in samenspraak met PostNL toch gekozen voor bloemen en een vogel, die het vaakst op het Delfts blauw stonden afgebeeld in de begintijd, de 17de eeuw. De vogel is waarschijnlijk een fantasievogel, afgeleid van oorspronkelijke afbeeldingen op Chinees blauw-wit porselein. Die toonden vaak kleine zangvogels tussen pioenrozen en bloesemtakken.’

‘Op de postzegel heb ik de hele achtergrond goud gemaakt en op het certificaat van echtheid zijn de op zegels lijkende blokken waarin de gegevens staan van goud. Wat de verpakking betreft heb ik ervoor gekozen een aantal elementen in goud te laten afdrukken, zodat het geheel geschilderd lijkt. Omdat ik wilde dat aan de verpakking duidelijk te zien was dat er een postzegel in zit, heb ik aan de boven- en onderkant een dun gouden kartelrandje gemaakt.’

Janse heeft gebruikgemaakt van de Jenson, die bekend staat om zijn natuurlijke, leesbare en harmonieuze karakter. ‘Het is een klassieke schreefletter, die goed bij het onderwerp past. De titel heb ik zowel op de postzegel als op de verpakking en het certificaat van echtheid voorzien van ornamentjes die je op Delftsblauwe tegels vaak ziet in de hoeken. Op de postzegel staat ook linksonder zo’n ornamentje.’

Frank Janse (Vlissingen, 1967) studeerde in 2001 af als grafisch ontwerper aan de Willem de Kooning Academie in Rotterdam. Janse is specialist in huisstijlen, branding, infographics en communicatiecampagnes. Hij werkte voor verschillende reclame- en ontwerpbureaus, waaronder Room for ID's, en zelfstandig als Frank Grafisch Ontwerp in Gouda.